NAS چیست و چرا برای ذخیره و اشتراکگذاری اطلاعات در خانه یا سازمان استفاده میشود؟ NAS مخفف Network Attached Storage و به معنی «ذخیرهساز متصل به شبکه» است. به زبان ساده، NAS دستگاهی مستقل برای نگهداری فایلهاست که به شبکه متصل میشود تا چند کاربر و دستگاه بتوانند بهصورت همزمان و با سطح دسترسی مشخص به اطلاعات دسترسی داشته باشند.
اگر فایلهای یک شرکت روی لپتاپ کارمندان، هاردهای اکسترنال و سیستمهای مختلف پراکنده شده باشند، NAS میتواند یک فضای ذخیرهسازی مرکزی ایجاد کند. فایلها، نسخههای پشتیبان، عکسها، ویدیوها و اسناد در یک محل نگهداری میشوند و کاربران مجاز از طریق شبکه داخلی یا در صورت پیکربندی صحیح، از راه دور به آنها دسترسی پیدا میکنند.
NAS را نباید صرفاً یک «هارد اکسترنال بزرگ» در نظر گرفت. یک دستگاه NAS معمولاً پردازنده، حافظه RAM، سیستمعامل، رابط شبکه و یک یا چند جایگاه برای HDD یا SSD دارد و مانند یک فایلسرور تخصصی کار میکند.
IBM نیز در تعریف بهروزشده خود در سال ۲۰۲۶، NAS را دستگاه ذخیرهسازی اختصاصی معرفی میکند که امکان ذخیره و اشتراکگذاری فایلها از یک محل مرکزی را برای چند کاربر فراهم میکند.
NAS چیست؟
NAS یا Network Attached Storage یک سیستم ذخیرهسازی در سطح فایل یا File-Level Storage است که مستقیماً به شبکه متصل میشود.
برخلاف یک هارد اکسترنال که معمولاً با USB به یک کامپیوتر متصل است، NAS به روتر، سوئیچ یا زیرساخت شبکه متصل میشود و میتواند همزمان در اختیار چند کامپیوتر، گوشی، سرور یا دستگاه دیگر قرار بگیرد.
هر NAS معمولاً آدرس IP مخصوص خود را در شبکه دارد. کاربر میتواند با نام کاربری و رمز عبور یا سایر روشهای احراز هویت وارد فضای ذخیرهسازی شود و بر اساس سطح دسترسی تعریفشده، فایلها را مشاهده، اضافه، ویرایش یا حذف کند.
به همین دلیل میتوان NAS را یک فایلسرور تخصصی و کممصرف دانست که هدف اصلی آن ذخیره، مدیریت و اشتراکگذاری اطلاعات است.
در بسیاری از NASهای جدید امکان تهیه نسخه پشتیبان، Snapshot، همگامسازی فایلها، اشتراکگذاری امن، مدیریت تصاویر، راهاندازی مدیا سرور و حتی اجرای برخی برنامهها و سرویسهای جانبی نیز وجود دارد.
اجزای اصلی دستگاه NAS چیست؟
اگرچه NAS در ظاهر ممکن است شبیه یک باکس کوچک دارای چند هارد باشد، در داخل آن مجموعهای از اجزای سختافزاری و نرمافزاری وجود دارد.
| جزء NAS | وظیفه |
|---|---|
| HDD یا SSD | نگهداری اطلاعات |
| پردازنده CPU | پردازش درخواستها، مدیریت فایلها و اجرای سرویسها |
| حافظه RAM | افزایش سرعت اجرای سرویسها و مدیریت کاربران |
| سیستمعامل NAS | مدیریت هاردها، کاربران، دسترسیها و برنامهها |
| پورت شبکه | اتصال NAS به LAN؛ معمولاً 1GbE، 2.5GbE، 10GbE یا سریعتر |
| RAID | ترکیب چند دیسک برای افزایش دسترسپذیری، ظرفیت یا کارایی |
| رابط مدیریتی | مدیریت NAS از طریق مرورگر یا اپلیکیشن |
بنابراین پاسخ دقیقتر به سؤال NAS Storage چیست این است که NAS تنها یک حافظه نیست؛ بلکه یک کامپیوتر تخصصی برای ارائه فضای ذخیرهسازی در بستر شبکه محسوب میشود.
نحوه عملکرد حافظه NAS چیست؟
دستگاه NAS ابتدا به شبکه داخلی متصل میشود. در اغلب محیطهای حرفهای، اتصال از طریق کابل Ethernet انجام میشود، اگرچه در بعضی تجهیزات امکان اتصال بیسیم نیز وجود دارد.
پس از راهاندازی، مدیر شبکه برای کاربران پوشههای اشتراکی، حسابهای کاربری، ظرفیت و سطح دسترسی مشخص میکند. کاربران سپس میتوانند از ویندوز، macOS، لینوکس، موبایل یا سایر سیستمهای سازگار به فایلها دسترسی پیدا کنند.
NAS برای انتقال فایل از پروتکلهای استاندارد شبکه استفاده میکند. دو مورد از مهمترین آنها عبارتاند از:
SMB یا Server Message Block: پرکاربرد برای اشتراک فایل در ویندوز و امروزه قابل استفاده در macOS و Linux نیز هست.
NFS یا Network File System: پروتکلی رایج برای سیستمهای لینوکسی، یونیکس و برخی کاربردهای سروری.
بعضی NASها از FTP، SFTP، WebDAV و سرویسهای دیگر نیز پشتیبانی میکنند. برای مثال مستندات Synology پشتیبانی از SMB، NFS، FTP و WebDAV را برای دسترسی به فایلهای NAS توضیح میدهد.
نکته مهم این است که اتصال اصلی NAS به شبکه است، نه USB. پورت USB روی بسیاری از NASها برای اتصال هارد خارجی، UPS، تهیه بکاپ یا انتقال اطلاعات استفاده میشود.
NAS چه کاربردی دارد؟
ذخیرهساز تحت شبکه هم در خانه و هم در محیطهای سازمانی قابل استفاده است.
یکی از رایجترین کاربردها ایجاد یک فضای مرکزی برای فایلهای شرکت است. به جای اینکه نسخههای مختلف یک فایل روی کامپیوتر چند کارمند قرار داشته باشد، نسخه اصلی در NAS ذخیره میشود و کاربران مجاز از شبکه به آن دسترسی پیدا میکنند.
NAS همچنین مقصد مناسبی برای بکاپ خودکار کامپیوترها و سرورها است. برخی کاربران خانگی نیز برای تهیه نسخه پشتیبان از تصاویر و ویدیوهای موبایل، ایجاد آرشیو شخصی یا راهاندازی مدیا سرور از NAS استفاده میکنند.
در سازمانها NAS میتواند برای آرشیو پروژهها، فایلهای واحد مالی، فایلهای طراحی، خروجی سیستمهای نظارتی، تصاویر دوربینها، بکاپ سرورها و اشتراک فایل بین تیمها مورد استفاده قرار گیرد.
البته انتخاب NAS باید با حجم اطلاعات و تعداد کاربران متناسب باشد. NAS دو Bay خانگی و NAS رکمونت سازمانی از نظر قدرت پردازشی، تعداد دیسک، پهنای باند شبکه و امکانات نرمافزاری تفاوت زیادی دارند.
تفاوت NAS با هارد اکسترنال چیست؟
هارد اکسترنال نوعی DAS یا Direct Attached Storage است؛ یعنی حافظه مستقیماً به یک دستگاه متصل میشود.
اگر یک هارد اکسترنال را با USB به کامپیوتر متصل کنید، آن کامپیوتر بهطور مستقیم حافظه را کنترل میکند. برای اینکه سایر کاربران به آن دسترسی داشته باشند، معمولاً خود کامپیوتر نیز باید روشن و در شبکه قابل دسترس باشد.
در NAS شرایط متفاوت است. NAS دستگاهی مستقل است و برای ارائه فضای ذخیرهسازی نیازی به روشن ماندن کامپیوتر شخص دیگری ندارد.
| ویژگی | هارد اکسترنال / DAS | NAS |
|---|---|---|
| نوع اتصال | مستقیم به یک دستگاه | اتصال به شبکه |
| تعداد کاربران | معمولاً یک کاربر | چند کاربر همزمان |
| مدیریت دسترسی | محدود | کاربران و سطح دسترسی مجزا |
| بکاپ خودکار | وابسته به نرمافزار کامپیوتر | معمولاً داخلی و قابل زمانبندی |
| RAID | معمولاً ندارد | در مدلهای چنددیسکی رایج است |
| دسترسی از راه دور | محدود | قابل پیادهسازی |
| توسعه ظرفیت | محدود | بسته به مدل قابل توسعه |
اگر تنها یک کامپیوتر دارید و هدف شما نگهداری تعدادی فایل است، ممکن است هارد اکسترنال گزینه سادهتر و ارزانتری باشد. اما برای چند کاربر، بکاپ متمرکز و مدیریت حرفهای فایلها، NAS مزیت بیشتری دارد.
تفاوت NAS، SAN و DAS چیست؟
یکی از مهمترین سؤالات کاربران، تفاوت NAS و SAN است. هر دو برای ذخیره اطلاعات به کار میروند، اما معماری و کاربرد آنها یکسان نیست.
DAS مستقیماً به یک کامپیوتر یا سرور متصل است.
NAS معمولاً فایلها را از طریق شبکه و پروتکلهایی مثل SMB و NFS در اختیار کاربران قرار میدهد.
SAN یا Storage Area Network یک شبکه تخصصی ذخیرهسازی است که معمولاً فضای ذخیرهسازی را در سطح Block در اختیار سرورها قرار میدهد و برای دیتاسنترها، پایگاههای داده، مجازیسازی و محیطهای سازمانی سنگین مناسبتر است.
| ویژگی | DAS | NAS | SAN |
|---|---|---|---|
| مدل دسترسی | مستقیم | File-Level | Block-Level |
| نحوه اتصال | USB، SATA، Thunderbolt و… | Ethernet / TCP-IP | Fibre Channel، iSCSI و زیرساختهای مشابه |
| پیچیدگی | کم | متوسط | زیاد |
| هزینه | پایین | متوسط | بالا |
| مناسب برای | یک سیستم | خانه، تیم و شرکت | دیتاسنتر و سازمان بزرگ |
| اشتراک بین کاربران | محدود | بله | بیشتر برای سرورها |
| مدیریت تخصصی | کم | متوسط | زیاد |
بنابراین NAS و SAN رقیب مستقیم یکدیگر برای همه کاربردها نیستند. هر کدام برای سناریوی متفاوتی طراحی شدهاند. NAS معمولاً انتخاب سادهتر و اقتصادیتری برای اشتراک فایل است، در حالی که SAN برای زیرساختهایی مناسب است که نیاز به کارایی، مقیاس و دسترسی Block-Level دارند.
تفاوت NAS با فضای ذخیرهسازی ابری چیست؟
NAS در محل کاربر یا سازمان قرار دارد و مدیریت سختافزار، دیسکها، بکاپ و امنیت آن بر عهده مالک دستگاه است.
در مقابل، در Cloud Storage سختافزار و زیرساخت توسط ارائهدهنده سرویس ابری مدیریت میشود و کاربر معمولاً هزینه را بر اساس ظرفیت یا میزان استفاده پرداخت میکند.
| ویژگی | NAS | Cloud Storage |
|---|---|---|
| محل ذخیره اطلاعات | محل کاربر یا سازمان | دیتاسنتر ارائهدهنده |
| مالکیت سختافزار | کاربر | ارائهدهنده |
| هزینه اولیه | بالاتر | معمولاً کمتر |
| هزینه دورهای | محدودتر | معمولاً اشتراک یا مصرف |
| سرعت در شبکه داخلی | بسیار مناسب | وابسته به اینترنت |
| دسترسی خارج از سازمان | نیازمند پیکربندی | ذاتاً اینترنتی |
| کنترل روی داده | زیاد | وابسته به سرویسدهنده |
| توسعه ظرفیت | نیازمند دیسک یا دستگاه جدید | معمولاً سریع و انعطافپذیر |
برای آشنایی دقیقتر با مدل ابری، مقاله فضای ذخیرهسازی ابری چیست؟ را نیز مطالعه کنید.
در بسیاری از کسبوکارها بهترین راهکار الزاماً انتخاب NAS یا Cloud نیست؛ بلکه استفاده ترکیبی از NAS برای دسترسی سریع محلی و فضای ابری یا محل ثانویه برای بکاپ است.
RAID در NAS چیست و آیا جای بکاپ را میگیرد؟
در NASهای چنددیسکی معمولاً از RAID استفاده میشود. RAID میتواند چند HDD یا SSD را به شکلی ترکیب کند که بسته به نوع RAID، کارایی یا تحمل خرابی یک یا چند دیسک افزایش پیدا کند.
برای مثال در یک NAS دو Bay، استفاده از RAID 1 باعث میشود اطلاعات روی دو دیسک Mirror شوند. اگر یکی از هاردها خراب شود، اطلاعات همچنان روی دیسک دوم وجود خواهد داشت.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
RAID بکاپ نیست.
اگر فایلی بهاشتباه حذف شود، باجافزار آن را رمزگذاری کند یا NAS دچار سرقت، آتشسوزی یا خرابی جدی شود، RAID بهتنهایی نمیتواند اطلاعات را برگرداند.
به همین دلیل بهتر است برای اطلاعات مهم از سیاست بکاپ چندلایه استفاده شود. راهنمای CISA نیز روش 3-2-1 را توصیه میکند: سه نسخه از اطلاعات، روی دو نوع رسانه متفاوت و حداقل یک نسخه خارج از محل اصلی.
مزایای NAS Storage چیست؟
یکی از مهمترین مزایای NAS، متمرکز کردن فایلهایی است که در غیر این صورت روی چند کامپیوتر و حافظه مختلف پراکنده میشوند.
NAS امکان تعریف حسابهای کاربری و Permission را نیز فراهم میکند. برای مثال میتوان مشخص کرد واحد مالی تنها به پوشه مالی دسترسی داشته باشد و تیم طراحی به آرشیو پروژهها دسترسی متفاوتی داشته باشد.
قابلیت تهیه بکاپ خودکار، Snapshot، بازیابی نسخههای قبلی فایل، افزایش ظرفیت با اضافه کردن یا تعویض هارد، دسترسی همزمان چند کاربر و امکان مدیریت از طریق مرورگر نیز از ویژگیهای رایج NASهای جدید هستند.
NAS همچنین میتواند بار ذخیره و اشتراک فایل را از سرورهای عمومی سازمان جدا کند و مدیریت داده را سادهتر کند.
معایب NAS چیست؟
NAS برای همه سناریوها بهترین انتخاب نیست.
خرید دستگاه و هاردهای مناسب نیازمند هزینه اولیه است و اگر اطلاعات مهمی روی NAS نگهداری شود، مدیریت بکاپ و امنیت آن نباید نادیده گرفته شود.
سرعت NAS نیز تنها به خود دستگاه بستگی ندارد. سرعت هاردها، نوع RAID، CPU، RAM و بهخصوص سرعت شبکه تأثیر زیادی دارد. یک NAS قدرتمند که از طریق شبکه 1GbE به کاربران متصل شده، نمیتواند تمام توان یک شبکه 10GbE را در اختیار کاربر قرار دهد.
NAS همچنین یک نقطه حساس در شبکه است. بنابراین بهروزرسانی سیستمعامل، محدود کردن حساب Administrator، استفاده از رمز قوی، فعال کردن احراز هویت دومرحلهای در صورت پشتیبانی و تهیه بکاپ جداگانه اهمیت زیادی دارد.
برای آشنایی بیشتر با اصول محافظت از شبکه میتوانید مطالب امنیت سایبری چیست؟ و افزایش امنیت وایفای را نیز مطالعه کنید.
آیا میتوان از خارج از شبکه به NAS وصل شد؟
بله. بسیاری از NASهای امروزی امکان دسترسی Remote را دارند. این قابلیت برای دورکاری، دسترسی به فایلهای شرکت یا تهیه بکاپ از یک محل دیگر کاربردی است.
با این حال بهتر است NAS بدون بررسی امنیتی مستقیماً در معرض اینترنت عمومی قرار نگیرد. استفاده از قابلیتهای امن Remote Access سازنده، VPN، دسترسی رمزگذاریشده و احراز هویت چندمرحلهای گزینههای مطمئنتری هستند.
در این سناریو تنها سرعت دانلود مهم نیست؛ سرعت Upload اینترنت محل NAS نیز روی ارسال فایلها به کاربران خارج از شبکه تأثیر مستقیم دارد.
اگر حجم زیادی از بکاپ یا فایلهای سازمانی از راه دور منتقل میشود، اتصال ثابت و پرسرعت مانند اینترنت فیبر نوری ماهان نت میتواند زیرساخت مناسبتری برای انتقال اطلاعات ایجاد کند.
بهترین ذخیره ساز تحت شبکه کدام است؟
یک مدل واحد را نمیتوان برای همه کاربران «بهترین NAS» دانست. بهترین انتخاب به ظرفیت، تعداد کاربران، نوع فایلها، سرعت شبکه، بودجه و امکانات موردنیاز بستگی دارد.
| نوع استفاده | NAS پیشنهادی |
|---|---|
| خانه و بکاپ شخصی | ۲ Bay، پشتیبانی از RAID 1، Snapshot و حداقل شبکه 1 یا 2.5GbE |
| دفتر کوچک | ۲ تا ۴ Bay، 2.5GbE، RAM قابل ارتقا و مدیریت کاربران |
| تیم طراحی و تدوین | ۴ Bay یا بیشتر، 2.5/10GbE، پردازنده قوی و امکان SSD/NVMe |
| دوربین مداربسته | ظرفیت بالا، پشتیبانی Surveillance و امکان اتصال UPS |
| سازمان و دیتاسنتر | Rackmount، 10/25GbE، منابع افزونه، ECC و امکانات High Availability |
در بازار فعلی میتوان خانواده محصولات Synology، QNAP، TerraMaster و Asustor را از جمله گزینههای شناختهشده NAS دانست.
برای مثال Synology DS225+ یک NAS دو Bay با پورت 2.5GbE برای خانه، دفتر خانگی و تیمهای کوچک است. QNAP TS-264 نیز یک NAS دو Bay مجهز به 2.5GbE و قابلیتهای توسعه بیشتر برای File Management، Backup و Media محسوب میشود. این دو فقط نمونههایی از محصولات موجود هستند و انتخاب نهایی باید بر اساس نیاز و قیمت روز انجام شود.
هنگام خرید NAS به چه نکاتی توجه کنیم؟
اولین معیار، ظرفیت واقعی موردنیاز است. توجه داشته باشید ظرفیت قابل استفاده بعد از تنظیم RAID ممکن است از مجموع ظرفیت اسمی هاردها کمتر باشد.
تعداد Bay نیز اهمیت زیادی دارد. مدل دو Bay برای بسیاری از خانهها و شرکتهای کوچک کافی است، اما برای افزایش ظرفیت و استفاده از RAIDهای متنوعتر ممکن است مدل چهار Bay یا بیشتر مناسب باشد.
سرعت شبکه معیار دیگری است. اگر چند کاربر فایلهای بزرگ جابهجا میکنند یا با ویدیوهای حجیم کار میکنند، پورت 2.5GbE یا 10GbE میتواند بسیار مهمتر از برخی امکانات جانبی باشد.
CPU و RAM نیز باید با نوع استفاده متناسب باشند. NAS مورد استفاده صرفاً برای ذخیره اسناد، نیاز پردازشی متفاوتی با NAS مورد استفاده برای Transcoding ویدیو، ماشین مجازی یا تعداد زیادی کاربر دارد.
در نهایت امکاناتی مثل Snapshot، رمزگذاری، بکاپ ابری، پشتیبانی از UPS، امکان ارتقای RAM، سازگاری HDD، طول دوره بهروزرسانی سیستمعامل و خدمات پس از فروش را بررسی کنید.
NAS برای چه کسانی مناسب است؟
NAS زمانی ارزش بیشتری دارد که بیش از یک کاربر یا دستگاه نیاز به دسترسی به فایلهای مشترک داشته باشد یا بخواهید بکاپها را بهصورت متمرکز مدیریت کنید.
برای یک کاربر با چند صد گیگابایت فایل، هارد اکسترنال ممکن است اقتصادیتر باشد. اما برای یک تیم کاری، عکاس یا تدوینگر، دفتر مهندسی، شرکت کوچک یا مجموعهای که چند ترابایت اطلاعات مهم دارد، NAS میتواند مدیریت دادهها را بسیار سادهتر کند.
در سازمانهای بسیار بزرگ، دیتاسنترها یا محیطهای دارای Workload سنگین نیز ممکن است NAS سازمانی، Scale-Out NAS، SAN یا راهکارهای ترکیبی مناسبتر باشند.
سخن پایانی
در پاسخ به سؤال NAS چیست میتوان گفت NAS یک سیستم ذخیرهسازی مستقل و متصل به شبکه است که فایلها را بهصورت مرکزی در اختیار کاربران مجاز قرار میدهد.
NAS میتواند اشتراک فایل، بکاپ، آرشیو اطلاعات و مدیریت داده را بسیار سادهتر کند، اما انتخاب دستگاه مناسب فقط به ظرفیت هارد بستگی ندارد. تعداد کاربران، سرعت شبکه، RAID، قابلیت بکاپ، امکانات امنیتی، پردازنده، RAM و امکان توسعه همگی باید بررسی شوند.
همچنین نباید NAS را جایگزین کامل بکاپ دانست. ترکیب NAS با نسخه پشتیبان جداگانه و در صورت نیاز فضای ذخیرهسازی ابری، برای اطلاعات مهم راهکار مطمئنتری ایجاد میکند.
ماهان نت بهعنوان ارائهدهنده خدمات ارتباطی، سرویسهای مختلف اینترنت ثابت را برای کاربران خانگی و کسبوکارها ارائه میدهد. در سناریوهایی که دسترسی راه دور به NAS، انتقال فایلهای حجیم یا بکاپ خارج از محل اهمیت دارد، کیفیت و پایداری اتصال اینترنت نیز بخشی از زیرساخت ذخیرهسازی محسوب میشود.
سوالات متداول
1.NAS مخفف چیست؟
NAS مخفف Network Attached Storage است و به معنی ذخیرهساز متصل به شبکه است. این دستگاه فضای ذخیرهسازی را از طریق شبکه در اختیار چند کاربر یا دستگاه قرار میدهد.
2. NAS Storage چیست؟
NAS Storage سیستمی برای ذخیره و اشتراکگذاری فایل در بستر شبکه است. NAS معمولاً دارای هارد یا SSD، پردازنده، RAM، سیستمعامل و رابط شبکه است.
3. تفاوت NAS و SAN چیست؟
NAS معمولاً اطلاعات را در سطح فایل و از طریق پروتکلهایی مانند SMB و NFS ارائه میکند؛ SAN معمولاً دسترسی Block-Level را برای سرورها و زیرساختهای سازمانی فراهم میکند و پیچیدهتر و گرانتر است.
4. آیا NAS بدون اینترنت کار میکند؟
بله. برای استفاده از NAS در شبکه داخلی به اینترنت نیاز ندارید. اتصال اینترنت زمانی اهمیت پیدا میکند که بخواهید از خارج از شبکه به NAS دسترسی داشته باشید، با سرویس ابری همگامسازی کنید یا بکاپ Offsite بگیرید.
5. آیا NAS همان بکاپ است؟
خیر. NAS میتواند مقصد بکاپ باشد، اما قرار داشتن تنها یک نسخه از اطلاعات روی NAS به معنی داشتن Backup کامل نیست. حتی RAID نیز جای بکاپ مستقل را نمیگیرد.
6. سینولوژی و QNAP چیست؟
Synology و QNAP دو شرکت شناختهشده تولیدکننده تجهیزات NAS هستند. هر دو محصولات خانگی، اداری و سازمانی و سیستمعامل و نرمافزارهای مخصوص مدیریت فایل، بکاپ و سرویسهای NAS ارائه میکنند.









نظر شما در مورد این مطلب چیه؟